Г”ng LГЄ Tiбєїn TrЖ°б»ќng – Tб»•ng GiГЎm Д‘б»‘c Tбє­p Д‘oГ n Dệt May Việt Nam

Khi nhìn lại kết quả xuất khẩu của ngành Dệt May Việt Nam năm 2018, thì đó quả là một con số đầy bất ngờ. Với 36,164 tỷ USD xuất khẩu toàn ngành là vượt xa so với dự đoán. Đặc biệt, khi nguồn cầu nhảy vọt trong hai quý giữa năm, và suy giảm trong quý cuối cùng của năm 2018, thì lại đặt các chủ doanh nghiệp và người làm công tác thị trường vào một vấn đề mới khó lường.

TДѓng trЖ°б»џng vЖ°б»Јt xa dб»± bГЎo

NhГ¬n lбєЎi sб»± tДѓng trЖ°б»џng xuất khбє©u của ngГ nh DMVN trong thбє­p kб»· qua, ta thấy cГі sб»± tДѓng trЖ°б»џng rất cao, tб»›i 15 – 16% vГ o nДѓm 2010 – 2012. Tuy nhiГЄn, 5 nДѓm sau Д‘Гі con sб»‘ tДѓng trЖ°б»џng Д‘ГЈ chб»Їng lбєЎi, duy trГ¬ trong khoбєЈng 8 – 10%. Дђбєїn cuб»‘i nДѓm 2017, con sб»‘ dб»± Д‘oГЎn cho tДѓng trЖ°б»џng xuất khбє©u nДѓm 2018, cЕ©ng nhЖ° mб»©c phấn đấu cho tДѓng trЖ°б»џng xuất khбє©u DMVN lГ  10%. Tuy nhiГЄn, thбє­t bất ngб»ќ khi con sб»‘ tДѓng trЖ°б»џng xuất khбє©u của DMVN vЖ°б»Јt xa so vб»›i dб»± bГЎo, lГЄn tб»›i 16%. Дђiб»Ѓu Д‘ГЎng lЖ°u ГЅ lГ , nбєїu nhЖ° nhб»Їng nДѓm Д‘бє§u thбє­p niГЄn, khi DMVN tДѓng trЖ°б»џng xuất khбє©u Д‘бєїn 15 – 16% thГ¬ chỉ sб»‘ tДѓng tuyệt Д‘б»‘i cЕ©ng chỉ Д‘Ж°б»Јc khoбєЈng 3 tб»· USD nhЖ°ng vГ o nДѓm 2018, chỉ sб»‘ tДѓng tuyệt Д‘б»‘i lГ  hЖЎn 5 tб»· USD.

Vậy điều gì đã khiến cho KNXK của DMVN tăng cao hơn nhiều so với dự báo?

Về mặt khách quan, kinh tế thế giới tương đối ổn định. Kể từ sự phục hồi vào năm 2015, nền kinh tế thế giới đã có sự khởi sắc, mặc cho những bất ổn địa chính trị, nhưng tâm lý của người tiêu dùng nói chung chưa tin vào sự phục hồi bền vững nên tiếp tục thắt chặt chi tiêu tới 2017.

Phải đến năm 2018, với tâm lý thay đổi tích cực hơn thì nhu cầu thật mới được điều chỉnh, dẫn đến sự tăng vọt đơn hàng và DMVN thu được kết quả bất ngờ. Ngoài ra phải kể đến sự dịch chuyển đơn hàng từ Trung Quốc sang Việt Nam, do chiến lược phát triển của nước này với tầm nhìn 2025 là sẽ phát triển các thương hiệu thực sự của Trung Quốc, chứ không còn là một công xưởng của thế giới nữa. Nhờ đó cũng đã giúp cho sự tăng trưởng KNXK của DMVN trong năm 2018.

Một yếu tố thuận lợi khác cho DMVN, đó là các Hiệp định Thương mại tự do như CPTPP và EVFTA cũng đã tác động lên sức tăng KNXK của Ngành, và sẽ còn tiếp tục phát huy hiệu quả tích cực trong những năm tiếp theo. Dòng vốn đầu tư dệt may của các doanh nghiệp FDI vẫn sẽ đổ vào Việt Nam nhằm hưởng lợi cắt giảm thuế từ các Hiệp định này.

Về mặt chủ quan, Việt Nam là một quốc gia có kinh tế vĩ mô ổn định và đã có nhiều nỗ lực trong việc cải thiện môi trường kinh doanh trong hai năm 2017 – 2018. Do đó, năng lực cạnh tranh quốc gia cũng tăng lên. Theo báo cáo năng lực cạnh tranh toàn cầu năm 2017 – 2018, Việt Nam đã tăng 5 bậc so với năm 2016, được xếp hạng 55 trên 137 quốc gia. Đây là thứ hạng cao nhất của Việt Nam kể từ khi WEF (Diễn đàn Kinh tế thế giới) đưa ra chỉ số năng lực cạnh tranh toàn cầu tổng hợp vào năm 2006. Diễn đàn Kinh tế thế giới ghi nhận những tiến bộ tích cực của Việt Nam trong nỗ lực cải cách, xây dựng các yếu tố tăng trưởng dài hạn. Còn đối với ngành Dệt May thế giới, thì Việt Nam vẫn là một trung tâm sản xuất dệt may có quy mô lớn thứ ba, sau Trung Quốc, Ấn Độ. Bên cạnh đó, trong số các nước có nền SX dệt may quy mô đủ lớn thì Việt Nam vẫn là quốc gia có năng suất lao động ở mức khá trong ngành hàng đòi hỏi kỹ thuật khó. Khi có sự dịch chuyển đơn hàng với quy mô lớn, thì việc dịch chuyển từ Trung Quốc sang Việt Nam có sự thuận lợi hơn cả về địa lý và mức an toàn trong khía cạnh đáp ứng về năng lực sản xuất.

So với một số nước khác trong khu vực có sản xuất trọng tâm ngành Dệt May, thì Việt Nam còn có lợi thế về hệ thống sản xuất đáp ứng tiêu chuẩn mới của các hãng mua hàng vềmôi trường, điều kiện làm việc,…. Việt Nam đã sớm tích cực tiếp cận công nghệ sản xuất xanh, bền vững, tiến bộ nhanh hơn nhiều so với các nước khác trong khu vực.

Khó khăn của Trung Quốc chưa chắc là thuận lợi của Việt Nam

Trong toГ n bб»™ bб»©c tranh sГЎng của KNXK dệt may nДѓm 2018, cЕ©ng cбє§n chГє ГЅ tб»›i mб»™t mбєЈng xГЎm б»џ quГЅ cuб»‘i cГ№ng của nДѓm, Д‘Гі lГ  vГ o QuГЅ IV, KNXK của DMVN lбєЎi thấp hЖЎn so vб»›i hai quГЅ giб»Їa nДѓm. Hiện tЖ°б»Јng giбєЈm Д‘ЖЎn hГ ng nГ y diб»…n ra trong khoбєЈng thб»ќi gian cГі cuб»™c chiбєїn thЖ°ЖЎng mбєЎi Mб»№ – Trung. Khi nhГ¬n vГ o cuб»™c chiбєїn tranh thЖ°ЖЎng mбєЎi nГ y, cГі mб»™t sб»‘ cГўu hб»Џi tб»« phГ­a truyб»Ѓn thГґng Д‘бє·t ra lГ : “Việt Nam sбєЅ hЖ°б»џng lб»Јi gГ¬ tб»« Д‘Гі?”. Qua cГўu hб»Џi nГ y, cГі mб»™t nhбє­n Д‘б»‹nh chЖ°a thб»±c sб»± Д‘Гєng vб»Ѓ hệ quбєЈ của vấn Д‘б»Ѓ. KhГґng Д‘ЖЎn giбєЈn rбє±ng khi Mб»№ ГЎp thuбєї cao cho Trung Quб»‘c, thГ¬ Д‘Ж°ЖЎng nhiГЄn Д‘ЖЎn hГ ng sбєЅ Д‘б»• vб»Ѓ Việt Nam vГ  mб»™t sб»‘ quб»‘c gia trong khu vб»±c cГі nб»Ѓn SX dệt may. Bб»џi chГєng ta cбє§n tГ­nh tб»›i б»©ng phГі của Trung Quб»‘c trong việc nГ y, Д‘ЖЎn cб»­ hб»Ќ cЕ©ng sбєЅ ГЎp thuбєї cao lГЄn bГґng nhбє­p khбє©u Mб»№, hoбє·c tДѓng thuбєї xuất khбє©u vбєЈi, бєЈnh hЖ°б»џng trб»±c tiбєїp tб»›i giГЎ của hГ ng DMVN, do chГєng ta cГІn phбєЈi nhбє­p vбєЈi của Trung Quб»‘c… Thб»±c tбєї, Dệt May Trung Quб»‘c Д‘ang chiбєїm tб»· trб»Ќng 53% của toГ n thбєї giб»›i. Do Д‘Гі, khi Trung Quб»‘c cГі vấn Д‘б»Ѓ, thГ¬ nhб»Їng quб»‘c gia mбєЎnh vб»Ѓ dệt may khГЎc sбєЅ khГґng khб»Џi bб»‹ бєЈnh hЖ°б»џng.

Mбє·t khГЎc, nhб»Їng ngГ y cuб»‘i nДѓm, cГЎc dб»± bГЎo vб»Ѓ dệt may thбєї giб»›i cЕ©ng chЖ°a rГµ vб»Ѓ khбєЈ nДѓng phục hб»“i, vГ  thб»ќi Д‘iб»ѓm cГі thб»ѓ vЖ°б»Јt qua bГіng ma của cuб»™c chiбєїn thЖ°ЖЎng mбєЎi Mб»№ – Trung. Sб»± việc tбєЎm “đình chiбєїn” dбє«n Д‘бєїn sб»± duy trГ¬ biện phГЎp phГІng ngб»± của thб»‹ trЖ°б»ќng, khiбєїn cho cГЎc Д‘ЖЎn hГ ng tiбєїp tục bб»‹ kГ¬m nГ©n, khГґng thб»ѓ hiện Д‘Гєng nhu cбє§u thб»±c sб»± cЕ©ng nhЖ° tГ¬nh trбєЎng của nб»Ѓn kinh tбєї. ChГ­nh vГ¬ vấn Д‘б»Ѓ nГ y mГ  tГ¬nh hГ¬nh xuất khбє©u của DMVN trong quГЅ Д‘бє§u nДѓm 2019 cЕ©ng sбєЅ bб»‹ бєЈnh hЖ°б»џng.

Tuy nhiên, bản chất của cuộc sống là luôn luôn nảy sinh những vấn đề mới, cho dù như thế thì chúng ta vẫn phải thử sức và cố gắng.

Đối với hầu hết các doanh nghiệp trong Tập đoàn DMVN (Vinatex), trong năm 2018 đều tăng trưởng tốt về KNXK, hoàn thành kế hoạch kinh doanh, lợi nhuận, cổ tức. Điều đặc biệt cần ghi nhận, đó là các doanh nghiệp thành viên Vinatex đã rất tích cực nghiên cứu, tìm kiếm và đầu tư ứng dụng ở quy mô nhỏ những thành tựu của công nghệ tự động hóa, các phần mềm liên kết, thúc đẩy sự gắn bó chặt chẽ với nhau trong sản xuất, kinh doanh để tận dụng lợi thế của các Hiệp định CPTPP, EVFTA. Nhờ tác động của các Hiệp định này, các doanh nghiệp đã bắt tay liên kết, mua hàng của nhau trên cơ sở chia sẻ lợi ích, để chuẩn bị đáp ứng được quy tắc xuất xứ mới trong Hiệp định. Đây cũng là động lực khiến các doanh nghiệp sợi, vải trong nước cải thiện đáng kể hiệu suất kinh doanh.

Sự phát triển trong mức độ “bình thường mới”

NДѓm 2019, nб»Ѓn kinh tбєї thбєї giб»›i phГЎt triб»ѓn trong mб»©c Д‘б»™ “bГ¬nh thЖ°б»ќng mб»›i”. Vб»›i cГЎc nЖ°б»›c Д‘ГЈ phГЎt triб»ѓn, kinh tбєї cГі thб»ѓ tДѓng trЖ°б»џng б»џ mб»©c trung bГ¬nh lГ  tб»« 3 – 3,5%. б»ћ cГЎc nЖ°б»›c Д‘ang phГЎt triб»ѓn, mб»©c tДѓng trЖ°б»џng cГі thб»ѓ Д‘бєЎt tб»« 6 – 6,7%. Việt Nam cЕ©ng cГі thб»ѓ vбє«n duy trГ¬ mб»©c tДѓng trЖ°б»џng б»џ mб»©c Д‘б»™ “bГ¬nh thЖ°б»ќng mб»›i” lГ  6,7%. NhЖ°ng sб»± phГЎt triб»ѓn б»џ mб»©c Д‘б»™ “bГ¬nh thЖ°б»ќng mб»›i” Д‘Гі cЕ©ng chЖ°a thб»ѓ Д‘бєЈm bбєЈo cho sб»± tДѓng trЖ°б»џng khбєЈ quan của xuất khбє©u DMVN nГіi chung vГ  Vinatex nГіi riГЄng.

NhЖ° trГЄn Д‘ГЈ Д‘б»Ѓ cбє­p vб»Ѓ vấn Д‘б»Ѓ бєЈnh hЖ°б»џng của chiбєїn tranh thЖ°ЖЎng mбєЎi Mб»№ – Trung lГЄn xuất khбє©u DMVN. KhГґng nhб»Їng thбєї, cГІn cГі tiб»Ѓm бє©n rủi ro khГЎ lб»›n trong vấn Д‘б»Ѓ nб»Ј cГґng của Trung Quб»‘c. Chỉ qua quГЅ IV/2018, khi cuб»™c chiбєїn thЖ°ЖЎng mбєЎi nб»• ra, nб»Ј cГґng của Trung Quб»‘c Д‘ГЈ tДѓng gấp hai lбє§n. Trong nДѓm 2018, Д‘б»“ng NhГўn dГўn tệ của Trung Quб»‘c Д‘ГЈ phГЎ giГЎ tб»›i 9%. Дђiб»Ѓu Д‘Гі dбє«n Д‘бєїn nguy cЖЎ Д‘б»“ng vб»‘n bб»‹ rГєt ra khб»Џi Trung Quб»‘c. VГ  trong trЖ°б»ќng hб»Јp nб»Ѓn kinh tбєї lб»›n thб»© hai thбєї giб»›i bб»‹ rГєng Д‘б»™ng, sбєЅ lГ m cГЎc nб»Ѓn kinh tбєї cГі liГЄn quan bб»‹ бєЈnh hЖ°б»џng.

Hiện tượng tăng trưởng kim ngạch xuất khẩu thấp hơn GDP trong hai năm trở lại đây của thế giới cho thấy xu thế bảo hộ đã quay trở lại. Nếu như hai thập niên trước, tăng trưởng KNXK thường gấp đôi tăng trưởng GDP, thì trong 10 năm trở lại đây, tăng trưởng KNXK xấp xỉ GDP, và rất có thể trong 10 năm tới, tăng trưởng KNXK sẽ chỉ bằng 60% tăng trưởng GDP. Hoạt động toàn cầu hóa đang chững lại, có thể do cuộc sắp xếp lại trật tự kinh tế thế giới mới diễn ra. Trước tình hình đó, trong ngắn hạn, DMVN có thể cũng sẽ khó tăng trưởng KNXK. Không những thế, việc một số doanh nghiệp FDI từ Trung Quốc và Hàn Quốc dịch chuyển vào Việt Nam, tận dụng lợi thế từ Hiệp định CPTPP và EVFTA cùng chia sẻ “miếng bánh” xuất khẩu của DMVN, khiến các doanh nghiệp Việt Nam nói chung và Vinatex nói riêng càng đứng trước áp lực cạnh tranh lớn hơn.

Sự việc tất cả ngân hàng trung ương của các quốc gia trên thế giới đều tăng lãi suất và Việt Nam cũng tăng thể hiện xu hướng kiềm chế dòng vốn giá rẻ đi vào những khu vực đầu tư không hiệu quả trong dài hạn, và khả năng nhận định kinh tế thế giới tăng trưởng nóng, cần thu xếp lại. Khi lãi suất tiết kiệm tăng, tất yếu đầu tư sẽ giảm, nguồn cầu sẽ giảm và xuất khẩu cũng theo đó trở nên khó khăn hơn.

GiбєЈi phГЎp cho nДѓm mб»›i 2019

Trước thách thức của năm 2019, ngành DMVN phải đảm bảo mức KNXK tăng tuyệt đối là trên 3 tỷ USD, đảm bảo mức tăng trưởng từ 8%, trong đó Vinatex cũng phải phấn đấu mức tăng trưởng tuyệt đối là từ 300 triệu USD trở lên. Để giữ được thị trường, mức tăng trưởng, thì Ngành DMVN cần thực hiện ráo riết các giải pháp thiết thực sau:

Đầu tư cơ bản, có chiều sâu để cải thiện điều kiện làm việc, tăng năng suất lao động, hạ chi phí lao động trên một sản phẩm, giảm nhân sự trong khi vẫn tăng sản lượng;

– Tбє­p trung chДѓm sГіc ngЖ°б»ќi lao Д‘б»™ng cбєЈ vб»Ѓ Д‘iб»Ѓu kiện lГ m việc tб»‘t hЖЎn, thu nhбє­p cao hЖЎn, tДѓng cГЎc Д‘iб»Ѓu kiện sinh hoбєЎt, giГЎ trб»‹ vДѓn hГіa vГ  tinh thбє§n Д‘б»ѓ bбєЈo toГ n lб»±c lЖ°б»Јng lao Д‘б»™ng lГ nh nghб»Ѓ;

– Trong quГЎ trГ¬nh phГЎt triб»ѓn, cГі quy hoбєЎch phГ№ hб»Јp giб»Їa nДѓng lб»±c quбєЈn lГЅ nguб»“n nhГўn lб»±c vб»›i tб»‘c Д‘б»™ phГЎt triб»ѓn của thб»‹ trЖ°б»ќng vГ  khГЎch hГ ng;

– Tiбєїp cбє­n chuбє©n mб»±c cГґng nghệ tiГЄn tiбєїn б»џ mб»©c khГЎ trб»џ lГЄn Д‘бєїn 2020;

– XГўy dб»±ng chuб»—i liГЄn kбєїt chбє·t chбєЅ giб»Їa cГЎc doanh nghiệp tб»« Sб»Јi – Dệt Nhuб»™m hoГ n tất – May Д‘б»ѓ tбє­n dụng lб»Јi thбєї tб»« cГЎc Hiệp Д‘б»‹nh thЖ°ЖЎng mбєЎi tб»± do nhЖ° CPTPP, EVFTA, trГЄn cЖЎ sб»џ coi lб»Јi nhuбє­n tб»•ng cho toГ n chuб»—i quan trб»Ќng hЖЎn lб»Јi nhuбє­n của riГЄng mб»™t doanh nghiệp;

– Tiбєїp tục xu thбєї sбєЈn xuất xanh, tiбєїt kiệm nДѓng lЖ°б»Јng, sб»­ dụng nДѓng lЖ°б»Јng tГЎi tбєЎo, bбєЈo vệ mГґi trЖ°б»ќng vГ  lấy Д‘Гі lГ  tiГЄu chГ­ cбєЎnh tranh cho DMVN.

Lê Tiến Trường – TGĐ Vinatex/ Theo Tạp chí DM&TT Việt Nam